Voor All the Tyres from Iceland maakt Michael Pinsky twee kunstwerken van oude banden. Het project gaat over afval, waarde en hoe je spullen opnieuw kunt gebruiken. De Amsterdamse haven is belangrijk, omdat recycling bedrijf GRANUBAND daar alle afgedankte banden uit IJsland ontvangt. Pinsky laat zien dat de haven meer is dan alleen transport; het is ook een plek van handel, materialen en verandering. Voordat de banden gerecycled worden, gebruikt hij ze tijdelijk voor zijn sculpturen. Daarbij is voor Pinsky interessant dat je moet betalen om van banden af te komen: de zogenaamde “negatieve waarde” van afval. Met zijn werk benadrukt hij dat afval juist waarde heeft en een grondstof kan zijn.

Van kleine banden tot kolossale exemplaren van drie meter doorsnee: All the Tyres from Iceland zet ze in als monumentale, locatie gebonden sculpturen. De banden worden herschikt zonder hun materiaal te veranderen. Elke sculptuur krijgt een titel die verwijst naar de “negatieve waarde” van het materiaal, de kosten die het met zich meebrengt om het af te voeren en te recyclen. Zo laat het werk de paradox zien van afval als grondstof: hoe groter het object, hoe lager de waarde.

Videoproductie:

Videoproductie: STARTS EU 

‍All the Tyres from Iceland onderzoekt zo thema’s als transport, afval en de economie van duurzaamheid. Tegelijkertijd onthult Michael Pinsky’s onderzoek de verborgen sociale en culturele context van havens: handelsroutes, familietradities en een complex web van materiaal stromen binnen de beloften van de circulaire economie. De banden, ooit bedoeld om beweging mogelijk te maken, staan hier symbool voor wereldhandel en de levenscyclus van materialen. Hun ronde vorm verwijst naar de circulaire economie, waarin materialen steeds opnieuw worden ingezet—van oorspronkelijke vorm, naar versnipperde grondstof, tot alternatieve producten in de productieketen.

Door afval om te zetten in kunst laat All the Tyres from Iceland zien hoe we afhankelijk zijn van deze systemen en roept het werk op om kritisch te kijken naar wat we weggooien.

Dit kunstwerk is onderdeel van het S+T+ARTS4Water II Artist Residency project, mede gefinancierd door de Europese Commissie en de Port of Amsterdam. Het project is mogelijk gemaakt door de samenwerking en steun van GRANUBAND.

‍Michael Pinsky (VK) is een Britse kunstenaar wiens internationale projecten het denken over klimaatverandering, stedelijk ontwerp en maatschappelijk welzijn uitdagen. Hij onderzoekt vraagstukken die het gebruik van de openbare ruimte vormgeven en beïnvloeden, en creëert installaties in musea en de publieke ruimte.

‍

‍

Fotograaf: LNDW Studio

De twee winnaars van de NDSM Open Call 2024 die we nu in 2025 presenteren, Look Up van Renée Marcus Janssen en Shells van Lyangelo Vasquez, is vanaf 12 September te zien in de NDSM Loods. Met de jaarlijkse NDSM Open Call maken Stichting NDSM-werf en Kinetisch Noord kunstprojecten mogelijk van kunstenaars en creatieven, gevestigd op de voormalige scheepswerf in Amsterdam-Noord.

‍NDSM Open Call 
‍ Met de jaarlijkse NDSM Open Call ondersteunen Stichting NDSM-werf en Stichting Kinetisch Noord projecten die ontstaan zijn vanuit de creativiteit van de NDSM-gemeenschap. De jury bestond de afgelopen editie uit voormalig winnaars Catarina Garcia & Jim Du Pan (2023/2024). Namens Stichting NDSM-werf namen curator Petra Heck en voormalig programmamaker Ewa Scheifes zitting in de jury, en Mariska Middendorf vertegenwoordigde Stichting Kinetisch Noord.  

Shells
Shells is een interactieve installatie van Lyangelo Vasquez die de impact belicht van ruim honderdtien jaar petroleumindustrie op het Caribische eiland Curaçao. Het werk omvat een gemodificeerde grijpmachine met daarin zeventig genummerde terracottajakobsschelpen. De klei die voor de schelpen is gebruikt, integreert zand en aarde van diverse locaties op het eiland. Een begeleidende historiografische soundscape is samengesteld uit veldopnames, archiefmateriaal, samples en originele muziek.

Over Lyangelo Vasquez 
Lyangelo Vasquez (1980) is een Curaçaose documentairemaker, onderzoeker en kunstenaar. Hij realiseert zelfstandig werk onder zijn eigen naam, evenals producties via zijn platform Hyper Epic. In 2020 werd hij bekroond met de Zilveren Camera voor storytelling. Zijn werk binnen documentaire storytelling kent diverse vormen: van documentairefotografie tot speelfilm, en van interactieve producties en installaties tot papieren collages. Zijn werk kenmerkt zich door een experimentele benadering van vertelvormen, waarbij hij regelmatig thema’s onderzoekt zoals koloniale erfenissen, gemeenschap en verbondenheid. De laatste jaren haalt hij inspiratie uit de Caribische cultuur en de natuur van zijn geboorte-eiland Curaçao.

#LOOKUP! – Beschermdemonen van de NDSM
Met #LOOKUP! krijgt de NDSM-loods haar eigen beschermdemonen, geïnspireerd op de chimaera’s van de Notre-Dame. Deze symbolische wachters beschermen de loods tegen verval, vandalisme en vergetelheid, en brengen een ode aan de makers en werkers die deze bijzondere plek levend houden. Bezoekers worden uitgenodigd omhoog te kijken en zich te laten inspireren door een wereld die de verbeelding prikkelt en de unieke geest van de NDSM weerspiegelt.

Over Renée Marcus Janssen
Renée Marcus Janssen (1976) is een Nederlandse beeldhouwer die zich specialiseert in driedimensionale dierlijke portretten. Ze studeerde beeldhouwkunst in Italië en Nederland, en leerde het ambacht van bronsbewerking aan de Fonderia Artistica Da Prato in Pietrasanta. Sinds 2012 werkt zij samen met bronsgieterij ArtCasting in Oudenaarde (België). Haar werk omvat karaktervolle portretten van dieren met een monumentale, verstilde aanwezigheid. Door klassieke Italiaanse technieken te combineren met een persoonlijke, stilistische benadering, geeft zij vorm aan de relatie tussen mens en dier. In een tijd van digitale versnelling keert zij terug naar de essentie: rust, vorm en verbondenheid in brons.

Over Stichting Kinetisch Noord  
Stichting Kinetisch Noord (SKN) is in 2000 opgericht om de voormalige NDSM Scheepsbouwloods te her-ontwikkelen tot een centrum voor kunst, cultuur en ambachten; onder andere door het realiseren van een culturele broedplaats. Daarnaast heeft SKN tot doel de loods te laten fungeren als evenementenlocatie voor publieksgerichte activiteiten zoals presentaties, workshops, (dance)evenementen, tentoonstellingen en beurzen. Meer informatie: ndsmloods.nl.  

‍

‍

Voor het jaarlijkse DGTL festival op NDSM (18-20 april) gaven Stichting NDSM-werf en DGTL dit jaar weer gezamenlijk de opdracht om de iconische containerboog een nieuw jasje te geven. In 2025 is de opdracht gegeven aan het Groningse VAAF - kunstenaarsduo Lotte Masker en Jonna Bo Lammers.

Het ontwerp van VAAF voor de containerboog verbeeldt op kleurrijke wijze het thema New Horizons. Onder de titel The only way is up is een zon, die tegelijkertijd op een oog lijkt, geschilderd. Aan weerszijden van de zon verschijnen verschillende vrouwelijke gezichten, waarmee VAAF een feministische horizon oproept.

VAAF maakt schilderijen, illustraties, kleding en alles wat kleur kan gebruiken, maar is vooral bekend om grootschalige murals. Ze werken voornamelijk met verf, vandaar de naam 'VAAF', Gronings dialect voor 'verf'. Hun stijl is kleurrijk, speels, feministisch en vooral groot. Met dit werk draagt VAAF bij aan de voortdurende verbeelding van de NDSM-werf als plek voor experiment, ontmoeting en nieuwe perspectieven.

Hoe veel wordt de publieke ruimte van de NDSM-werf eigenlijk gebruikt? Stichting NDSM-werf is de samenwerking aangegaan met de stadsplanners van Tapp op het Marineterrein in Amsterdam om deze vraag te beantwoorden. Met behulp van sensoren die door middel van een speciaal ontwikkeld algoritme volledig anoniem meten hoeveel mensen een bepaalde plek bezoeken, tellen we hoeveel mensen dit specifieke gebied op de werf betreden en verlaten. Het is eigenlijk net alsof iemand met pen en papier turft hoeveel personen er dagelijks passeren; dit noemen we ‘crowd monitoring’. Er worden in dit process geen video beelden opgeslagen, bezoekers komen dus niet in beeld, worden niet gefilmd, maar wel geteld!

Op deze manier kunnen wij op een duurzame manier het gebied beheren en onze diensten verbeteren, zodat bezoekers volop kunnen genieten van de NDSM-werf. De data die worden verzameld over hoeveel mensen NDSM bezoeken is volledig openbaar toegankelijk en worden in real-time geüpdatet. Hieronder zie je een samenvatting van de data.

‍

Met dit crowdmonitoring systeem worden geen enkele persoonsgegevens opgeslagen. We passen hierbij 3D sensoren toe waarbij de data direct worden geanonimiseerd. Dit wordt gedaan door middel van een algoritme dat is getraind om de vorm van mensen te herkennen op registraties zonder deze beelden op te slaan. Hierdoor kunnen de sensoren tellen hoeveel mensen er zijn binnen een bepaald gebied zonder deze te filmen en/of beelden te moeten opslaan. Hieronder zie je een visualisatie van hoe dit eruit ziet op de Johan Cruijff Boelevard in Amsterdam. Het systeem neemt de vorm van personen waar waarna er een telling wordt gemaakt van het aantal personen binnen het afgebakende gebied. Zoals hieronder te zien worden gezichten geanonimiseerd en worden er geen beelden opgeslagen. Naast dit soort sensoren hangt er ook één telraam op de NDSM-werf (nabij het Smederijplein) die het aantal verkeersbewegingen telt (tweewielers, voetgangers, auto's en zware voertuigen). De uitkomsten van die tellingen zijn ook openbaar en vind je op deze pagina.

Het ontwerp van het systeem is gebaseerd op de waardes en princiepes vastgelegd in het TADA manifesto over de verantwoorde digitale stad. Bij de ontwikkeling en implementatie van dit systeem is er gewerkt met de Responsible Sensor Toolkit die is opgesteld in samenwerking met de gemeente Amsterdam. Hierin hebben we de Responsible Sensing Toolkit Decision Canvas  ingevuld en houden we deze naarmate het onderzoek verloopt bij. De sensoren op de NDSM-werf zijn terug te vinden in het sensor register van Amsterdam, waar je ook alle andere actieve sensoren in de stad kunt terugvinden.

We snappen dat je wellicht vragen, opmerkingen, of feedback voor ons hebt over dit onderzoek. Je kunt ons bereiken via redactie@ndsm.nl of bel naar 020-4931070 om het gesprek aan te gaan of als je meer informatie wilt omtrent dit project.

Over Tapp

Tapp, gevestigd op het Marineterrein in Amsterdam, is een ontwerpcoöperatie bestaande uit wetenschappers, architecten en experts die zich inzetten voor het moderniseren van stedelijke gebieden en infrastructuur. Samen met partners als de gemeente Amsterdam, AMS instituut, Responsible Sensing Lab en Marineterrein Amsterdam ontwikkelen zij nieuwe technologieën en initiatieven om de stad slimmer en leefbaarder te maken voor nu en in de toekomst. Meer weten over Tapp en de projecten die zij verwezelijken in Asterdam? Klik dan op de knop hieronder.

Over Life-Electronic

Life-Electronic realiseert end-to-end innovatieprojecten van ontwerp tot productie. Ze werken samen met het MKB, bedrijven en overheden zoals de gemeente Amsterdam om nieuwe ideeën tot leven te brengen met (nieuwe) technologieën.

Lusthoven hebben een rijke geschiedenis als plaatsen die bedoeld waren om zintuigen te prikkelen. Tegelijk werden ze steeds meer een exclusieve plek voor de rijke eigenaren om het gewoel van de stad te ontvluchten. Een voorbeeld daarvan zijn de besloten Lusthoven aan de Vecht waar vroeger slechts de rijke Amsterdammers heen gingen. Met deze hedendaagse NDSM lusthof trekt Studio Ossidiana een parallel tussen de lusthoven van weleer en de binnentuinen van de huidige appartementencomplexen die vaak alleen toegankelijk zijn voor eigenaren of huurders.

NDSM Lusthof is doorlopend te bezoeken, zowel overdag als 's avonds. De planten binnen in de tuin zullen met de seizoenen meegroeien waardoor de tuin er anders uit zal zien per jaargetijde. NDSM Lusthof is alleen op specifieke momenten toegankelijk voor het publiek om binnen te treden. Op de rest van de dagen kan de tuin van buiten worden bekeken.

NDSM Lusthof is, zoals hierboven beschreven, alleen op specifieke tijden van binnen te betreden. Hieronder vind je een overzicht van de events omtrent NDSM Lusthof waarin je de tuin kunt betreden en van binnenuit kunt bekijken. Wil je NDSM tuinierder worden? Meld je aan via vrijwilligers@ndsm.nl.

‍Programma:
- NDSM Lusthof open voor bezichtiging en tuinieren: elke vrijdagochtend 10.00-12.00u. Dit programma loopt tot en met November, daarna gaat de tuin in winterslaap en is hij alleen van buiten af te bezichtigen.

NDSM Lusthof is mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Cultuurfonds (NH).
Plug Verfgroothandel heeft een bijdrage gedaan in verf.

‍Ontdek meer via de podcast met Studio Ossidiana
Studio Ossidiana stelt vragen over privaat en publiek, en wie recht en toegang heeft tot groen en exclusieve natuur in de stad van nu. Deze tuin wordt net als de vroegere Lusthoven omsloten, maar nu door een speels vormgegeven en gekleurd hekwerk met kijkgaten. Het is een architectonische tuin die ontworpen is voor mens, plant en dier. Zo ontwerpt Studio Ossidiana een speciale voederplek voor vogels. Het hek maakt nieuwsgierig en omsluit om de planten zo goed mogelijk te laten groeien. Je kunt aan de randen en deels binnenin luieren op gekleurde ronde gegoten platforms. We namen een podcastaflevering op met Studio Ossidiana over NDSM Lusthof, beluister het hieronder

Living Library
Om de tuin van dichtbij te bekijken kun je tuinier van het project worden, een rondleiding of theesessie bijwonen, of op vaste momenten dat er in de tuin gewerkt wordt een kijkje komen nemen. De beplanting is geïnspireerd op de Turkse Ottomaanse tuinen waarin zowel medicinale kruiden, als bomen of bloemen bloeien. Net als de menselijke migratiestromen komt in deze tuin een bonte verzameling van lokale inheemse en uitheemse (bij NDSM aan komen varen en waaien) planten terug. Het is een agrarische tuin in de breedste zin van het woord waarin planten een ‘functie’ hebben, van bestuivers voor bijen en vlinders, tot theekruiden. Studio Ossidiana noemt het graag: a living library, waarbij ze oproepen om zaden te komen zaaien van kruiden of planten (van verre oorden wellicht) waaraan je bijzondere herinneringen hebt.

Zoals Studio Ossidiana schrijft: ‘Within the former shipyard, we imagined it as a port made for soil, plants, and minerals, a circular world-observatory to stay, to look into, and from which to observe the world around it: a sequence of openings frame the cardinal points, as well as directing the gaze towards the axis of dawn and dusk during the summer and winter solstices, marking the passing of the seasons.’

Luister ook naar de testimonies van Studio Ossidiana, landschapsarchitect Arja Helmig, en onze tuinvrouw Maryam Kalami over NDSM Lusthof:

‍

‍

Over Studio Ossidiana
‍Studio Ossidiana (2015, Rotterdam) wordt geleid door de Italiaanse architecten Alessandra Covini (°1988, Milaan, IT) en Giovanni Bellotti (°1987, Pavia, IT). Ossidiana werkt op het snijvlak van kunst en architectuur. Met hun projecten proberen ze nieuwe ontmoetingen te genereren tussen mens en dier en zo onze relatie met de natuur opnieuw te verankeren in onze gebouwde omgeving.

NDSM Lusthof sluit aan bij de missie van Stichting NDSM-werf om een permanente NDSM Cultuurwerf te realiseren, waar (inter)nationale makers ruimte krijgen voor verbeelding. Deze kunstinstallatie is mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams Fonds voor de Kunst en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Daarnaast heeft Plug Verfgroothandel een bijdrage geleverd in verf.

Vanaf april schitteren er, met steun van Gemeente Amsterdam, twee nieuwe straatbasketbalvelden op NDSM, met daarop een kleurrijk grafisch ontwerp van kunstenaar PolyLester. Met de velden wil Stichting NDSM-werf sport in de publieke ruimte voor iedereen stimuleren op een laagdrempelige manier. Het project is ontstaan in nauwe samenwerking met 3X3 Unites, een stichting die 3x3 straatbasketbal inzet voor empowerment onder jongeren.

De afgelopen twee jaar werd er volop gebasketbald op NDSM, door jong en oud, pro en amateur. Het tijdelijke 3X3 Unites veld dat er lag, geactiveerd voor en door jongeren uit Amsterdam-Noord, verdiende een upgrade. Vanuit de ambitie om 3x3 basketbal en andere urban sports een meer permanente plek op de werf te geven realiseert Stichting NDSM-werf samen met 3X3 Unites twee nieuwe 3x3 Legacy Courts voorzien van een grafisch patroon door de Amsterdamse kunstenaar PolyLester. De 3x3 courts hebben een patroon van oranje en blauwe banen die als stralen fungeren, geïnspireerd door de schaduwlijnen van omliggende gebouwen en objecten. Het contrast tussen de complementaire kleuren blauw en oranje zorgt ervoor dat de courts goed zichtbaar zijn. Naast de realisatie van de courts wordt er met PolyLester gewerkt aan een aansluitende monumentale kunstinstallatie over basketbal cultuur.

Het veld wordt de komende tijd doorlopend geactiveerd door 3X3 Unites opgeleide rolmodellen, 3x3 Leaders en de community uit Noord. Na de opleiding vanuit 3X3 Unites organiseren zij activiteiten en evenementen op het veld, enthousiasmeren ze de lokale gemeenschap om deel te nemen, delen ze geleerde life-skills en bewaken ze de kwaliteit van 'hun' speelveld.

Over Stichting NDSM-werf

Stichting NDSM-werf programmeert en beheert de monumentale buitenruimte van NDSM als een culturele werf waarbij het publieke karakter, creatief experiment en meerstemmigheid centraal staat. De stichting ontwikkelt en presenteert locatie-specifieke installaties en kunstwerken van en met kunstenaars, ontwerpers en architecten.‍

Over 3X3 Unites

Sinds de oprichting in 2016 inspireert en ondersteunt 3X3 Unites jongeren die hun dromen willen najagen. Om zo een positieve impact te hebben op hun levens en daarmee de wereld om hun heen. Door 3x3 basketbal in te zetten als middel om jongeren handvatten en life-skills te geven stimuleren ze hen eigenaar te worden over hun eigen succes. Samen met partners ontwikkelen ze ook employability voor en door jongeren.

Over PolyLester

PolyLester - opgericht door beeldend kunstenaar Gabriel Lester in 2013 - is een multidisciplinaire studio die zich richt op kunst, publieke sculpturen, architectonische interventies, landschap, interieurontwerp en podiumontwerp.

Over het kunstwerk

IN TUNE gaat over het vinden van een nieuwe balans tussen de mens en haar omgeving door een beroep te doen op ons horend en luisterend vermogen. Net als bij het stemmen van een muziekinstrument, waarmee een uiterst luisteren en observeren wordt gevraagd, moeten wij blijven luisteren en ons als mens tunen met onze omgeving. In Tune is actief van 12.00 tot 17.00 uur, met een interval van 5 minuten.

Henk Schut opereert al meer dan 20 jaar op de voormalige scheepswerf. Schut, o.a. bekend van grootschalige installaties als THE VAN GOGH MILE, waarbij hij een rood touw liet spannen van het Van Gogh Museum naar de Hermitage in Amsterdam, realiseert nu een werk speciaal voor NDSM. De geluidsinstallatie IN TUNE bestaat uit een grote bronzen stemvork van 3 meter hoog en vier hoorns die vanaf de Y-helling geluid naar de vier windrichtingen brengen. In Tune is actief van 12.00 tot 17.00 uur, met een interval van 5 minuten stemt de stemvork de omgeving. In aanraking komend met het water en het beton van de Y-helling worden er steeds andere klanken geproduceerd. Het geluid en de trilling van de vork verspreiden zich golvend over het water, kaatsend tegen de betonnen muren en metalen constructies op de helling. De hele plek wordt hiermee een akoestisch muziekinstrument.

Curator Petra Heck: “De Y-helling is een bijzondere lokatie, omdat dit de plek is waar vroeger de schepen het water in rolden. Het uitzicht op het IJ en de stad Amsterdam vanaf deze plek is uniek. Voor Stichting NDSM-werf is het niet alleen van belang dat Henk Schut een NDSM-kunstenaar van het eerste uur is, maar ook dat hij met zijn werk reageert op de plek, de historie en het heden. NDSM heeft naast oude mythen ook nieuwe beelden en geluiden nodig om invulling te geven aan de bijzondere sense of place van NDSM.”

Over de kunstenaar

Henk Schut is een kunstenaar die met een open, nieuwsgierige blik omgevingen, gemeenschappen, historische gebeurtenissen en actualiteiten analyseert. Hij creëert ruimtes binnen een ruimte, plek of context, waarbij architectuur en geluid vaak een belangrijke rol spelen. In zijn werk richt Schut zich al geruime tijd op de relatie tussen geluid en ruimte. De kunstenaar zoekt met zijn installaties steeds naar manieren waarop een plek via geluid heroverwogen of opnieuw bekeken kan worden.

‍

Laatste kans! Nog maar te zien tot en met 9 november.

Bezoek Kinship Library of het online luisterplatform
De installatie is van 16 mei t/m 9 november elke dag te zien en te beluisteren tussen 10.00 en 20.00 uur op NDSM (tegenover NDSM Bikes). Je kunt alle audioverhalen en muziek ook online beluisteren. Ga hiervoor naar het NDSM Online Archief, op dit online platform blijven de verhalen ook voor de toekomst bewaard.

‍Onderbelichte verhalen van rafelranden en marges
Welke verhalen zijn van waarde als een plek verandert? Hoe kunnen verhalen die van belang zijn voor de stad bewaard worden? Met Kinship Library brengt Afaina de Jong, architect, onderzoeker en oprichter van architectuurstudio AFARAI, onderbelichte stemmen tot leven op NDSM. Van 16 mei - 9 november kan het publiek luisteren naar orale geschiedenissen over de stad en specifiek over NDSM, in een architectonische installatie. 

Kinship Library is meer dan een luister-ervaring; het is een levend archief. De architectonische installatie nodigt bezoekers uit om op een intuïtieve manier vanuit verschillende perspectieven, hoeken en gaten te luisteren naar stemmen en klanken. 

In de verzameling van audiogeluiden komen (verhalende) muziek met wortels in de diaspora samengesteld door Innavisions, onderbelichte stemmen in de architectuur uit het archief van Afaina de Jong en de rijke geschiedenis van NDSM samen. De persoonlijke verhalen van mensen met een band met de NDSM-werf zijn door Stratenmakers Audiocollectief opgenomen. Het zijn herinneringen van (vrouwelijke) oud-werknemers, arbeidsmigranten, pionierende kunstenaars en creatieven die door de jaren heen op de werf een rol hebben gespeeld.  

Afaina de Jong heeft de Amsterdamprijs voor de Kunst 2025 gewonnen in de categorie Bewezen Kwaliteit. De prijs is een erkenning voor haar unieke manier van werken, waarin ze verhalen, culturen en subculturen zichtbaar maakt die in de traditionele architectuur vaak onderbelicht blijven. Lees het interview met Afaina de Jong in Het Parool hier.

‍

Over Afaina de Jong
Afaina de Jong werkt dit jaar met haar studio AFARAI exact 20 jaar aan het oprekken van grenzen binnen de architectuur. Belangrijk in haar werk is het representeren van mensen en culturele stromingen die traditioneel gesproken niet in architectuur gerepresenteerd worden en verbindt subculturen met architectuur. Kinship Library is een archief van feministische perspectieven op stedelijke ontwikkeling en muziek met roots in de diaspora en onderbelichte geschiedenissen rond de NDSM-werf.

Kinship Library is mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Mondriaan Fonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en het Cultuurfonds NH.

Podcast NDSM X AFAINA DE JONG

Deze webpagina is uitsluitend in het Engels beschikbaar, aangezien dit de voertaal van de conferentie is.

Reimagining (Commissioning) Temporary Art in Public Space

To gain acces to the recordings of the individual talks at the conference click here

Temporary art projects in public space have the capacity to shape, provoke thought, and transform our ideas or experiences of that space. Yet questions remain: How can such works retain relevance beyond their temporary nature and original context? How might they be disseminated in the future? What frameworks are needed to enable sustainable and collaborative practices? Stichting NDSM-werf is organising an international conference on temporary art in public space. In collaboration with artists, curators, and cultural platforms, the event will explore and (re)imagine the potential and challenges of context-specific practices, commissioning, and the sustainable impact of temporary public artworks.

Key themes include:  

• Temporary versus permanent art projects in public space
• Preserving memories and myths of temporary artworks
• Sustainability and the practical implications of temporality
• Relocating context-specific art works in public space  

The conference brings together curators of biennials and triennials, directors of platforms and institutions, and artists to discuss the potential and challenges of temporary art projects in public space. Together, they will explore new ways of engaging with temporary art practices in public space at a time when sustainability is vital and resources are limited, yet the need to nurture and support emerging artists and practices remains ever-essential.

6 November – Public Program: Open to students, professionals, policymakers and artists, focusing on knowledge exchange through presentations and discussions.  
7 November – Closed Working Session: By invitation only, dedicated to fostering long-term international collaboration and developing practical strategies.  
‍
VIEW THE SCHEDULE OF 6 NOVEMBER HERE  

With confirmed contributions from Alistair Upton, director of Folkestone Triennial (UK); Malene Natascha Ratcliffe, director of MAPS – Museum of Art in Public Spaces (DK); Damir Stojnic, Artistic director Industrial Art Biennial and Labin Art Express XXI (HR); Claire Mander, Founder and director & Alice Walters, deputy director of theCOLAB (UK); Samuel Saelemakers, curator of Antwerp Public Art Collection – Middelheim Museum (BE); Alexandra Landré, director of STROOM (NL); Ulrika Flink & Helen Rixrunting, curators of Bruges Triennial (BE); Christina Li, curator (NL); Marianne Wagner, curator of LWL-Museum für Kunst und Kultur (DE); as well as Afaina de Jong (NL); Studio Ossidiana (IT/NL); Willem de Haan (NL); Lily van der Stokker (NL); Holly Hendry (UK) and more.

TICKETS
Ticketlink: https://www.eventbrite.nl/e/dont-worry-its-only-temporary-tickets-1662735690209?aff=oddtdtcreator
Price: 59 Euro (standard) or 29 Euro (student/stadspas)
to include tea, coffee, a vegetarian lunch, and a drink afterwards.
‍Location: NDSM, NDSM-Kade 2, Amsterdam  
Time: 9:30am–5:30pm with a full conference schedule  

About Stichting NDSM-werf
The NDSM Wharf Foundation curates and manages the outdoor space of the former shipwharf as a cultural site, placing the public character, creative experimentation, and plurality at its core. The foundation develops and presents site-specific artworks and installations in collaboration with artists, designers, and architects. More information: www.ndsm.nl

This conference is made possible by Amsterdams Fonds voor de Kunst.
With contribution from Stroom Den Haag  

‍

Wat moet of kan een monument anno nu zijn, voor wie, en wie bepaalt dit? Stichting NDSM-werf nodigde in 2021 voor hun programmareeks (Un)Monumenting kunstenaars uit om op deze vragen te reflecteren door een werk op de werf te creëren. Voor (Un)Monumenting #2 werd beeldend kunstenaar Sijben Rosa gevraagd om haar visie op monumenten op de NDSM-werf zichtbaar te maken. Op 25 juni presenteerde ze haar werk Not Forever op de NDSM-werf.

‍

In een interview vroegen we Sijben Rosa ons meer te vertellen over haar werk en haar visie op monumenten in combinatie met kunst in de openbare ruimte. Lees het hele gesprek in het Digitale Depot - Online Magazine.

‍

‘The monument becomes visible only when it is removed’ – Sasha Pevak

‍

Voor (Un)Monumenting #2 maakte Sijben Rosa een tijdelijk en performatief monument; termen waarin een sterke tegenstelling schuilging, iets waarvan ze zich volledig bewust was. Was het nog van deze tijd om een monument voor de eeuwigheid te maken? Of moesten we zoeken naar andere manieren, invalshoeken, verhalen en vormen die ruimte gaven aan verandering?

‍

Sijben Rosa maakte objecten en creëerde daar een (performatieve) situatie omheen. Deze objecten leken een praktisch nut te hebben, maar onthulden niet wat hun functie precies was. Terwijl ze infiltreerden in de logica van alledag, braken ze met het alledaagse streven naar efficiëntie. Sijben streefde naar een kunstpraktijk die de ambigue relaties en interacties tussen object en menselijkheid onderzocht – een praktijk die ons bewust maakte van onze eigen positie ten opzichte van andere mensen en andere objecten.

Not Forever was een ode aan wat NDSM was, is, en de toekomstige invulling die onder druk stond van tijdelijkheid, een veranderende stad en door klimaatverandering. Het object, dat deed denken aan een grote zwerfkei, was opgebouwd uit restanten van het recent afgebroken gebouw van Sociëteit Sexyland, dat voorheen bekend stond als de Baanderij, de (tijdelijke) provisorische kantine en sociëteit voor de werfarbeiders. De schil bestond uit biologisch afbreekbaar materiaal dat maar beperkt waterbestendig was. Dit benadrukte het veranderlijke karakter van de NDSM-werf en de opvatting van Sijben over de noodzaak voor continue zorg en meer fluïde monumenten die mee konden veranderen met de tijd en context.

‍

De kunstenaar deed een poging met dit werk de veelkoppige en gelaagde ziel van NDSM te vangen, een ziel die voor iedereen iets anders was. Gedurende twee maanden zwierf de kei over de werf, steeds onder de hoede van een andere NDSM-gebruiker en betekenisgever. De estafette maakte het gezamenlijk vormgeven, zorgdragen en koesteren van de ziel van het NDSM-terrein tot iets tastbaars en wezenlijks. Bezoekers konden zien hoe iedere hoeder dit op een andere manier aanpakte en met hen het gesprek aangaan, bijvoorbeeld over de praktische en symbolische consequenties van de zorgtaak die ze op zich hadden genomen.

‍

De mondiale discussie over monumenten maakte dat Stichting NDSM-werf dit moment aangreep om de historie van de werf meer naar de oppervlakte te brengen. Wat kon een gedenkplek zijn, betekenen, en wie had hier een stem in? Wie verdiende het om in de openbare ruimte aanwezig te zijn en wie voelde zich gerepresenteerd (en wie niet)? Vanuit de wens van Stichting NDSM-werf voor een meerstemmige publieke ruimte gaf de stichting verscheidene kunstenaars opdracht hun visie hierop te geven op de werf.

Vervolg (Un)monumenting

Het project (Un)Monumenting bestond uit meerdere episodes: voor elke editie nodigde de stichting kunstenaars uit om te reflecteren op het thema monumenten van de toekomst. Op dat moment was (Un)Monumenting #1, bestaande uit het werk Ademhaling van de Stad van collectief Frerara, te zien op de NDSM Billboards. Ook werd gewerkt aan (Un)Monumenting #3, een videowerk van de Turks-Nederlandse kunstenares Belit Sağ, waarin ze de onzichtbare geschiedenis van de NDSM-werf belichtte. In de video, een samenwerking met Instituut voor Beeld en Geluid, onderzocht Sağ met gebruik van archiefmateriaal de rol van vrouwelijke Turkse arbeidsmigranten op de werf.

Fotograaf: LNDW Studio

In ONE kregen 21 kinderen van basisschool De IJsbreker de kans om hun dromen en ideeën over de wereld te verbeelden in de vorm van wereldvlaggen. De kinderen, ongeveer 10 jaar oud, bevinden zich in een belangrijke fase van hun leven, waarin ze steeds meer nadenken over hun plek in de wereld. Vlaggen zijn krachtige symbolen: ze geven uitdrukking aan wie we zijn en verbinden mensen, maar geven ook grenzen aan. ONE is een educatie project onder begeleiding van kunstenaar Valerie van Leersum, in samenwerking met De IJsbreker in Amsterdam-Noord. Van Leersum nodigde de kinderen uit om met deze symbolen hun eigen visie op de wereld te creëren.

De vraag "Hoe ziet jouw wereldvlag eruit?" vormde het uitgangspunt voor hun vlag. De kinderen werkten eerst één-op-één met Valerie van Leersum. Daarna ontwikkelden zij hun ideeën verder in groepsverband onder haar begeleiding. Resulterend in 21 vlaggen die iets zeggen over wie ze zijn, wat ze belangrijk vinden en hoe ze de wereld voor zich zien.

De leerlingen leerden van elkaar en deelden hun ideeën. ONE is een viering van de verbeeldingskracht van de kinderen en hun unieke ideeën. Het herinnert ons eraan dat we, jong en oud, samen kunnen bouwen aan de wereld van morgen. Bezoekers kunnen via de QR-code online de verhalen achter de vlaggen ontdekken. Er zijn ook citaten uit de gesprekken met de kinderen te lezen.

ONE laat zien dat kinderen niet alleen toeschouwers zijn, maar actief bijdragen aan de toekomst en het samenkomen van mensen hierin. Stichting NDSM-werf wil een plek creëren waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, inspireren en samen dromen over de toekomst, want kinderen zijn de toekomst!

Een project van kunstenaar Valerie van Leersum, in samenwerking met Stichting NDSM-werf.

PODCAST:

Hoe is dit bijzondere werk precies tot stand gekomen en waarom is het zo speciaal? Om antwoord te geven op deze vragen en dieper in het maakproces te duiken, is er een aflevering van de NDSM X Podcast opgenomen! In deze aflevering gaan curator Petra Heck en creative producer Bram Kroon in gesprek met Valerie van Leersum. Valerie vertelt niet alleen over  hoe het werk is ontstaan, maar ook hoe bijzonder de samenwerking met de kinderen was. Verder gaan ze in op het NDSM Kinderatelier, Valerie’s autonome praktijk én haar atelier, dat is gevestigd in de X-helling op het NDSM-terrein.

‍Ontdek hier de 21 wereldvlaggen:

Type vlag: Een aardige vlag.

Waarom een wereldvlag: De wereld heeft allemaal landen en met deze vlag zijn ze één. Dan hoef je ook geen ruzie meer te hebben.

Voor wie: Voor iedereen en alles wat er op de aarde leeft.

Waar komt de eerste vlag: Een plek die ik vertrouw.

Uitleg: Twee mensen die ergens naar toe komen om een afspraak te maken over vrede. De cirkels zijn verschillende landen. De blauwe driehoek staat voor al het water op aarde.

‍

Type vlag: Een vrije vlag.

Waarom een wereldvlag: Er bestaat nog geen wereldvlag. De vlag kan zeggen dat we mogen gaan waar we willen gaan. Ik vind het belangrijk dat we ook naar andere landen kijken en hoe zij leven.

Voor wie: Ook voor dieren. Vooral voor vogels.

Waar komt de eerste vlag: Schiphol, dan kan je vanuit daar naar andere landen.

Uitleg: De maan staat voor Turkije en de kruizen voor Amsterdam. De driehoekige vormen staan voor de bergen. Het lijkt ook op het gezicht van een mens.

‍

Type vlag: Een kleurrijke vlag.

Waarom een wereldvlag: Dat alle landen samen moeten zijn en vrede moeten sluiten. En dat je mag zijn wie je wilt zijn.

Voor wie: Het helpt herinneren dat we niet moeten pesten.

Waar komt de eerste vlag: In de Efteling, daar komen ook heel veel mensen en kan je ook dromen over de wereld.

Uitleg: Alle kleuren staan voor alle verschillende mensen. Je hebt mensen met een bruine huidskleur en je hebt een gele huidskleur en het blauw voor de verschillende tinten van de mensen.

‍

Type vlag: Een vrolijke vlag.

Waarom een wereldvlag: Dan zijn we allemaal samen en kunnen we samen voor het klimaat zorgen en voor elkaar zorgen.

Voor wie: Voor alles. Alles in de natuur en alles in de omgeving. Het is alleen tegen alle slechte dingen, bijvoorbeeld te veel energie verbruiken en roken.

Waar komt de eerste vlag: In het blijste land.

Uitleg: Felle en zachte kleuren, dat maakt vrolijk. En die kan je mengen. Mijn vader komt uit Amerika, daarom heb ik twee vlakken gemaakt. De pijl is omdat rijken ook iets aan de armen kunnen geven.

‍

Type vlag: Een drukke vlag.

Waarom een wereldvlag: Dat je het effect kan laten zien. Het heeft verder geen boodschap.

Voor wie: Voor alle mensen.

Waar komt de eerste vlag: Op de Malediven, dat lijkt me zo mooi met huisjes in het water. Daar zou ik heel graag naartoe willen.

Uitleg: Rondje voor bovenaanzicht van de aarde en de kruisjes om het in balans te brengen. De kleuren vind ik gewoon mooi bij elkaar.

‍

Type vlag: Een laagjes vlag.

Waarom een wereldvlag: Stel er komt een andere wereld met andere wezens, dan kunnen ze ons herkennen.

Voor wie: Eigenlijk zou ik het liefst een serie maken. Eén voor de mensen, één voor de natuur en zo door.

Waar komt de eerste vlag: Op een belangrijk monument.

Uitleg: Alle laagjes schijnen door elkaar heen. Ze staan voor de mensen. Het betekent dat alle mensen even belangrijk zijn en elkaar helpen. De gele mensen zorgen ook voor de mensen die eronder liggen.

‍

Type vlag: Een eigenwijze vlag.

Waarom een wereldvlag: Een vlag met regels die voor iedereen gelden. Het helpt herinneren dat je mag zijn wie je wilt zijn. En dat we alles een beetje meer moeten verdelen.

Voor wie: Dieren, natuur en eigenlijk zijn wij ook natuur. Voor de echte natuur zijn we soms wel een beetje een irritante natuur.

Waar komt de eerste vlag: Op een plek waar veel mensen het kunnen zien. Bijvoorbeeld op een wereldplein. Of op een plek waar veel landen elkaar kruisen.

Uitleg: Mijn vlag heeft felle kleuren, maar omdat er ook mensen zijn die het minder goed hebben, zitten er ook wat grimmige kleuren tussen. Er staat een vorm van een weegschaal op omdat iedereen gelijk is.

‍

Type vlag: Een eigenwijze en lieve vlag.

Waarom een wereldvlag: Dan kan het worden gebruikt bij allerlei bijeenkomsten.

Voor wie: Voor iedereen en alles wat op aarde is. De vlag vindt dat we het goed moeten doen en daar is ie ook eigenwijs in.

Waar komt de eerste vlag: Op mijn huis.

Uitleg: Het is druk en rustig. In het midden komt alles samen.

‍

Type vlag: De iedereen is welkom vlag.

Waarom een wereldvlag: Het nodigt iedereen uit om erbij te horen. Als je de vlag bij een gebouw neerzet dan betekent dat dat iedereen welkom is en dat je jezelf kan blijven.

Voor wie: Voor alle geloven en voor waar je ook maar vandaan komt.

Waar komt de eerste vlag: Bij mij thuis.

Uitleg: Er zit een ster in, een kruis en een maan, die laten verschillende geloven zien. Groen komt in best veel andere vlaggen van landen voor. De rest past mooi bij elkaar. Eigenlijk zou ik willen dat er elke keer andere handen bij de vlag te zien zijn.

‍

Type vlag: Een tegenovergestelde van een wereldheerser vlag.

Waarom een wereldvlag: De wereld is van iedereen, niet van één iemand.

Voor wie: Voor iedereen om te zeggen: er gaat veel mis, maar er gaat ook veel goed.

Waar komt de eerste vlag: Mount Everest of een andere hele hoge berg.

Uitleg: Blauwe cirkel is donderwolk en geel is de bliksem. Het is een mooie combinatie die staat voor de natuurkrachten.

‍

Type vlag: Een vreugdevolle vlag.

Waarom een wereldvlag: Alle vlaggen lijken op elkaar, soms kan je er één omdraaien en is het een ander land. Deze vlag wordt heel anders. Deze vlag helpt herinneren dat er eigenlijk geen grenzen zijn.

Voor wie: Voor alles.

Waar komt de eerste vlag: Op de Noordpool en op de Zuidpool, dat zijn de middelpunten.

Uitleg: Deze vlag wil vreugde brengen. Door de driehoeken worden de mensen en dieren beschermd maar er kunnen ook leuke dingen naar binnen.

‍

Type vlag: Een lieve vlag die complimenten geeft.

Waarom een wereldvlag: Eigenlijk heb je het niet echt nodig. Het is wel handig als er een andere wereld zou zijn, maar nu is het gewoon voor de leuk.

Voor wie: De vlag is voor alle landen.

Waar komt de eerste vlag: In mijn eigen tuin.

Uitleg: De kleuren wisselen elkaar af. Ik heb gekeken naar de vormen en daar kwam dit uit.

‍

Type vlag: Een rustige en geduldige vlag.

Waarom een wereldvlag: Dan hoef je geen duizenden vlaggen te maken en kan je één vlaggenmast neerzetten en dat scheelt dan weer geld, en dat is ook duurzaam. Elk land heeft er twee, altijd één reserve.

Voor wie: Voor alles en voor mijn papa en mama en mijn opa en oma.

Waar komt de eerste vlag: In mijn tuin. Als ik geslaagd ben.

Uitleg: De witte kleur is voor wereldvrede. De groene kleur is voor minder natuurvervuiling. De blauwe kleur voor minder luchtvervuiling en de roze kleur is voor alle mensen. Het zijn ronde vormen omdat de wereld rond is.

‍

Type vlag: Een blije vlag.

Waarom een wereldvlag: Dat iedereen op de wereld mag komen.

Voor wie: Deze vlag is voor iedereen en hij is helemaal vrij.

Waar komt de eerste vlag: Op het dak van de school.

Uitleg: Het groen is voor de natuur. Het blauw voor het water en het roze voor de huizen. De ondergrond is lichtblauw, maar dat is een verrassing. Aan de zijkant worden geel en roze samen oranje, dat vind ik ook mooi.

‍

Type vlag: Een internationale vlag.

Waarom een wereldvlag: Deze wereldvlag zou kunnen betekenen dat alle landen bij elkaar horen: 49 landen voor Europa, 52 voor Afrika en 48 voor Azië, Zuid-Amerika 12 en Oceanië 14 en Noord-Amerika 28 en die moeten wel samen komen.

Voor wie: De vlag is voor de dieren die ook uit de hele wereld komen en ook voor de wereld zelf. Die denkt vaak: ‘geef mij ook eens wat rust’.

Waar komt de eerste vlag: Het middelpunt van de aarde in Afrika.

Uitleg: Het is de wereld. Lichtblauw is de zee, groen het land en donkerblauw de Zuidpool.

‍

Type vlag: Een vlag tegen natuurvervuiling.
Waarom een wereldvlag: Een vlag moet zeggen waar het voor staat. Ik wil zo veel mogelijk de aarde respect geven.
Voor wie: -
Waar komt de eerste vlag: In Brussel. Het wordt dan wel een beetje druk daar, maar goed.
Uitleg: De blauwe ondergrond staat voor water. De gele kleur is een ontdek-kleur en de groene kleur staat voor de aarde. De witte vormen zijn de wolken die uit de fabrieken komen. Er staan ook verdorde bomen op mijn vlag zodat we weten dat we beter met de natuur moeten omgaan. De hele vlag gaat over natuurvervuiling.

‍

Type vlag: Een vrolijke, wilde vlag.

Waarom een wereldvlag: Dat de mens eraan wordt herinnerd dat ze niet de enige zijn op de wereld. Dat er ook dieren bestaan enzo. Als de vlag naar de wereld zou kijken dan denkt ie vast: ‘wat een mooi uitzicht’.

Voor wie: Voor alles wat er op de wereld bestaat.

Waar komt de eerste vlag: Ierland, want daar wonen mijn opa en oma. Vlakbij een meer en op een plek waar veel mensen het kunnen zien.

Uitleg: Geel staat voor de dieren, blauw voor de natuur, roze voor de lucht en paars voor alles. Ik vind het belangrijk dat de wereldvlag heel origineel is en er niet zo uitziet als alle andere vlaggen.

‍

‍

Type vlag: Een alles samen vlag.

Waarom een wereldvlag: Dat weet ik nog niet.

Voor wie: Dieren en planten. Planten hebben zaadjes en dieren zijn eerst ook heel klein, eigenlijk hoort alles bij elkaar.

Waar komt de eerste vlag: Ik was een keer in Engeland bij mijn tante en daar was een park met hele mooie planten. Ik denk dat de vlag daar wel mooi is.

Uitleg: Ik heb de groene kleur gekozen omdat er op de wereld heel veel planten groeien. Je ziet ook drie manen over elkaar heen en er zitten ook verschillende voertuigen in, een fiets en een vliegtuig.

‍

Type vlag: Een lievertje.

Waarom een wereldvlag: De wereld is eigenlijk samen één. Daar hoort alles bij. Mensen doen best wel vaak dingen fout. We zouden juist kleine dingen beter kunnen doen. Niets op de grond gooien. Ik hoop dat mensen lief zijn voor elkaar en het met elkaar eens worden.

Voor wie: De natuur, de dieren, de huizen.

Waar komt de eerste vlag: In Amsterdam op de Dam.

Uitleg: Ik heb felle kleuren gekozen, dan kan je de vlag goed zien. Ik heb de wereldbol, de zon en de maan gemaakt en de laagjes schijnen door elkaar heen.

‍

Type vlag: Een blije vlag.

Waarom een wereldvlag: Dat is handig, dan hoef je niet zoveel vlaggen te maken. Er moet meer vrede komen in de wereld. Deze vlag kan je daaraan helpen herinneren.

Voor wie: Voor alle mensen en huisdieren op de wereld.

Waar komt de eerste vlag: In Rusland, want dat is heel groot.

Uitleg: Er staat een smily op en een kruis die staat voor het Rode Kruis, alleen is die nu geel. Ik hou van zachte kleuren.

Video van alle vlaggen:

Het Landenlied:

‍

Het Klassenproject:

Met speciale dank aan:

De installatie PIVOT is te zien van 11 juli tot en met 8 augustus 2025 op de NDSM-werf en is van dinsdag t/m zondag tussen 13:00 en 19:00 uur te beleven (bij droog weer). De installatie wordt 3x per uur geactiveerd.
‍
PIVOT legt op prikkelende wijze verbanden tussen industrialisatie, landbouw en de veranderende stedelijke omgeving, en nodigt op speelse wijze uit tot reflectie op klimaatadaptatie en onze relatie met de natuur. De installatie van 100 meter lang is een pivot-irrigatiesysteem, dat veel wordt gebruikt in de grootschalige landbouw in onder andere Mexico en Zuid-Amerika.

Op de NDSM-werf—een voormalig industrieel scheepsbouwterrein dat nu fungeert als creatieve broedplaats midden in een snel urbaniserend gebied— wordt PIVOT een symbool voor transformatie. De installatie biedt een speels en verkoelend moment tijdens hete zomerdagen op het overwegend betonnen terrein. Hiernaast vormt het een kritische reflectie op monocultuurvorming, zowel ecologisch als maatschappelijk. Dit staat in scherp contrast met de missie van Stichting NDSM-werf, die inzet op meerstemmigheid, experiment en diversiteit op NDSM en in de openbare ruimte.

‍Over Héctor Zamora
PIVOT (2025) van Zamora & vão is het eerste monumentale werk van Héctor Zamora dat in Nederland wordt gepresenteerd. Eerder realiseerde hij grootschalige projecten zoals Strangler (Triennale Brugge 2021) en The Roof Garden Commission op het Metropolitan Museum in New York (2020).  De grond vormt vaak het fundament van Héctor Zamora’s (Mexico-Stad,1974) praktijk. Zijn grootschalige installaties gaan een relatie aan met de plek, waarbij met regelmaat lokale bouwmaterialen en architectonische elementen centraal staan. Zamora creëert ruimtelijke interventies die niet enkel bekeken worden, maar die ook stimuleren tot een fysieke ervaring; ze nodigen uit tot bewegen, voelen en een ruimte op een nieuwe manier beleven.

Over vão vão (São Paulo, 2013) werd opgericht door de architecten Anna Juni, Enk te Winkel en Gustavo Delonero om ruimtelijk onderzoek te doen binnen een breder werkveld. Naast architectuur putten zij uit ervaring en inspiratie uit de beeldende kunst dat leidde tot de ontwikkeling van installaties die ze onder meer toonden op de architectuur biënnale in São Paulo en de Biënnale van Latijns-Amerikaanse Architectuur.  

Podcast NDSM X HÉCTOR ZAMORA & ENK TE WINKEL (VÃO)

‍

Mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams Fonds voor de Kunst en het Mondriaan Fonds.